Macrozamia moorei - Cycas

De Macrozamia moorei is een zeer mooie exotische plant die soms ook wel Moore's Cycas wordt genoemd, vanwege zijn verwantschap met de Cycaspalmen. Weinig winterhard, maar zeer gewild bij verzamelaars vanwege zijn gedrongen, palmachtige uiterlijk, zijn weelderige, fonteinachtige bladeren en zijn status als levend fossiel. Deze soort vormt na vele jaren een gedrongen, ruwe stam, met daarbovenop een prachtige kroon van lange, licht gebogen bladeren. Deze zijn intensief verdeeld in zeer fijne, stekelige deelblaadjes met een blauwgroene kleur. De teelt in de vollegrond is alleen mogelijk in onze zeldzame regio's waar vorst onder de -5°C uitzonderlijk is, en alleen als de plant in een zeer drainerende grond staat die in de winter droog is, en als de kroon wordt beschermd met vliesdoek. Deze grote Macrozamia doet het ook uitstekend in een pot met groot volume, die in koudere streken in de winter vorstvrij kan worden opgeborgen.

De Macrozamia moorei behoort tot de familie van de Zamiaceae, die ongeveer 238 soorten omvat uit de tropische en warme gematigde streken van Afrika, Australië en Zuid-Amerika. Een zeer oude botanische familie, met duidelijke archaïsche kenmerken. Deze soort is oorspronkelijk afkomstig uit centraal Queensland in Australië. Daar komt hij voor in vrij droge gebieden, op rotsachtige en arme grond. Zijn vorstbestendigheid wordt geschat op -6°C voor oude exemplaren: het blad verbrandt al bij -3°C, maar de wortelstok kan in het voorjaar weer uitlopen als deze een goede winterbescherming heeft gehad. De Macrozamia is een tweehuizige plant, wat betekent dat de mannelijke en vrouwelijke individuen gescheiden zijn. Alle delen van de plant zijn giftig bij inname.

In cultuur, in ons klimaat, zal deze plant zelden meer dan 3,50 meter in alle richtingen worden, en nog minder als de plant in een pot wordt gekweekt. De groei is langzaam tot zeer langzaam, afhankelijk van de groeiomstandigheden. Verankerd op een soort gedeeltelijk ondergrondse caudex waarvan het bovenste deel zichtbaar is aan het grondoppervlak, ontwikkelt de gewone Macrozamia in de loop der tijd een korte, dikke steel, een soort valse stam met een bruine kleur en een ruwe textuur, bedekt met bladlittekens. De binnenkant van de stam bestaat uit sponsachtig weefsel, rijk aan zetmeel. Aan de top ontwikkelt zich het blad, gerangschikt in een brede, bolvormige kroon. Het blad is het hele jaar door groenblijvend. De intens geveerde bladeren, eerst soepel gebogen en later overhangend, meten 1,50 tot 2 meter lang en zijn verdeeld in 100 tot 250 gekielde, leerachtige en glanzende deelblaadjes. Ze worden gedragen door een stekelige bladsteel. De wortels van Macrozamia moorei werken samen met veel micro-organismen in de grond, zoals schimmels en bacteriën, om de moeilijke, arme en droge grond waarin hij goed gedijt te kunnen verdragen.

De bloei vindt plaats in de zomer, na vele jaren van teelt (10 tot 15 jaar) en is in ons klimaat vrij zeldzaam. De bloeiwijzen verschijnen in het midden van de kroon. Ze hebben de vorm van cilindrische, groenbruine kegels, in de vorm van een ananas. De vrouwelijke kegels geven bij rijpheid grote, gevleugelde zaden vrij, in een helder, levendig rood.

De Macrozamia moorei houdt van halfschaduw en vereist een perfect drainerende grond die in de winter droog is. Hij is vrij goed aangepast aan mediterrane kustgebieden en verdraagt een gebrek aan water goed eenmaal hij is gevestigd. In de vollegrond plaats je hem in een exotisch geïnspireerde omgeving, bijvoorbeeld niet ver van een zwembad, samen met een kleine palm, dwergbananen, of bijvoorbeeld kleine bamboes. Maar deze plant komt pas echt tot zijn recht solitair. Een moderne tuin zal hem adopteren boven een zee van witte kiezelstenen. Hij vormt een prachtig exemplaar in de veranda, in een gematigde kas, op het terras of balkon, geplant in een grote, zorgvuldig gekozen kuip.