Quercus robur Fastigiata - Zomereik

De Quercus robur 'Fastigiata' is een prachtige vorm van de Zomereik met een zuilvormige groeiwijze die ervoor zorgt dat deze majestueuze boom uit onze bossen ook makkelijker in een tuin past. Hij vormt een volle, maar min of meer regelmatige en smalle kroon, die per exemplaar kan verschillen. De vorm van deze boom wordt in de loop der tijd wat breder, zonder aan schoonheid in te boeten. In het najaar verkleurt het blad naar geelbruin, en de bruin geworden bladeren blijven een deel van de winter aan de boom hangen. Hij komt prachtig tot zijn recht solitair, in een border, op een rij of als haag om een windscherm te vormen. Perfect aangepast aan ons gematigde klimaat, heeft de zomereik licht nodig en een diepe, licht kalkhoudende, vruchtbare en vochthoudende bodem om goed te gedijen.

De zomereik, die in sommige regio's ook wel zomer-, Engelse, stieleik of gravelin wordt genoemd, behoort tot de napjesdragersfamilie (Fagaceae). Zijn herkomst ligt in een groot deel van gematigd Europa. Deze eerbiedwaardige boom houdt van een sub-oceanisch tot oceanisch klimaat, of een gematigd continentaal klimaat zonder extremen en met relatief veel vocht. Hij komt veel voor in onze laagvlaktes en heuvels op lage hoogte, maar is zeldzaam in de zuidelijke Alpen en het mediterrane gebied, omdat het daar te droog en te warm is. In de natuur kan hij een hoogte bereiken van wel 50 meter met een spreiding van 25 tot 30 meter, terwijl de stam een diameter van wel 2 meter kan krijgen. Met een uitzonderlijke levensduur kan deze eik volgens sommige schattingen tot 2000 jaar oud worden.

De cultivar 'Fastigiata' (synoniem 'Pyramidalis') werd in 1874 in Duitsland geselecteerd. Deze boom bereikt op volwassen leeftijd ongeveer 17,50 meter hoogte met een breedte van 3-4 meter. De groei van deze eik is gemiddeld snel. Zijn groeiwijze is smal opgaand en goed vertakt, gedragen door stevige takken die vrij recht omhoog groeien. De korte stam is bedekt met een schors die eerst groen en glad is, maar later grijs, dik en diep gegroefd wordt. De jonge twijgen zijn kaal en hebben een bruinrode kleur. Het blad van deze variëteit bestaat uit afwisselend geplaatste, zachte bladeren met een wisselend uiterlijk, omgekeerd eivormig tot langwerpig ovaal, en iets groter dan die van de wilde soort. De kleur van het blad is donkergroen in de zomer, de bladeren verkleuren laat in het najaar naar geel en daarna bruin, en blijven enkele weken aan de twijgen hangen voordat ze afvallen. De bloei van deze Quercus robur 'Fastigiata' vindt plaats in april-mei, kort na het uitlopen van het blad, op de eenjarige scheuten. De vrouwelijke bloemen zitten in een napje dat gedragen wordt door een lange steel: dit onderscheidende kenmerk is de oorsprong van de soortnaam 'robur' (pedunculata betekent 'met een steel'). De mannelijke bloeiwijzen zijn langwerpige, hangende katjes met een gele tint. Ze worden gevormd op oudere twijgen. De vrouwelijke bloemen maken plaats voor eikels met een eivormige, langwerpige vorm, 1,5 tot 3 cm lang. Ze staan vaak met twee of drie bij elkaar en zitten vast aan een lange steel. Een napje bedekt met schubben omsluit een derde van de eikel. De kleur verandert van groen naar bruin bij rijpheid, in september en oktober. Het wortelstelsel van deze boom is diep en krachtig, zowel een penwortel als sterk zijwaarts verspreid, wat zorgt voor een stevige en duurzame verankering in diepe en compacte bodems.

De 'Fastigiata', met zijn enigszins onvoorspelbare vorm, is iets minder geschikt voor onze tuinen dan zijn kloon 'Fastigiata Koster', die smaller, regelmatiger en iets minder hoog is. Desalniettemin is het een zeer mooie sierboom als u over voldoende ruimte beschikt. Plant hem solitair aan de rand van een grote, open tuin, op een rij langs een brede oprit of laan, of in een groot bosplantsoen met andere inheemse soorten. Deze boom heeft het bijkomende voordeel dat hij een overvloedige, humusrijke strooisellaag produceert, wat gunstig is voor de groei van bepaalde planten die onder zijn kruin ontkiemen. Deze eik kan ook een plek vinden in een grote, groene schermbeplanting, gecombineerd met bijvoorbeeld haagbeuken, beuken of hazelaars. Zijn vruchten vormen voedsel voor kleine dieren zoals eekhoorns en Vlaamse gaaien.