Pandanus utilis - Schroefpalm

De Pandanus utilis, lokaal ook wel Vacoa genoemd of Pimpin wanneer men het over de vruchten heeft, is een grote exotische plant die liefhebbers van ongewone tropische soorten zal bekoren. Hij heeft een uniek uiterlijk dat altijd weer indruk maakt wanneer je hem aantreft op de stranden van Réunion of Madagaskar: de weelderige plant houdt zich stevig op de bodem door zich te ondersteunen op zijn luchtwortels, als op stutten. Bovenaan zijn robuuste schijnstam ontvouwen zich één of meerdere prachtige rozetten van bladeren die doen denken aan die van yucca's. Vorstgevoelig, maar de Vacoa blijft desalniettemin een originele en zeer decoratieve verzamelplant. Hij siert het terras of balkon tijdens het mooie seizoen, en de kas of serre in de winter. Geef hem een goed drainerende bodem, veel licht en regelmatig water.

De Pandanus utilis behoort tot de familie van de Pandanaceae, die ongeveer 600 soorten vaste planten, struiken of bomen omvat, verspreid over een uitgestrekt gebied dat loopt van Oost-Afrika en Madagaskar tot aan de eilanden in de Stille Oceaan, via Maleisië en Australië. De Pandanus utilis is oorspronkelijk afkomstig van de kusten van de Indische Oceaan en is tegenwoordig wijdverspreid in alle tropische gebieden tot in het zuiden van Spanje. In de natuur bereikt hij een hoogte van 15 tot 20 meter en een breedte van 6 tot 10 meter. In pot gekweekt blijven zijn afmetingen veel bescheidener.

Deze struikachtige plant met een gemiddeld groeitempo ontwikkelt een soort rechte, dikke, gladde en vertakte stam in een lichtbruine kleur. Op halve hoogte ontwikkelen zich luchtwortels die de grond in groeien. Dit bijzondere wortelstelsel is een uitstekende aanpassing aan instabiele zandgronden en harde wind. Aan de top van de schijnstam, en later van elke vertakking, ontwikkelt zich een prachtige, wijd uitstaande kroon bestaande uit lintvormige, puntige bladeren. Deze zijn omhullend (schedevormend) aan de basis, hebben stekelige en roodachtige randen, zijn spiraalvormig gerangschikt in 3 concentrische rijen. Elk blad kan tot 2 meter lang en 3 tot 11 centimeter breed worden. Deze tweehuizige soort kent aparte mannelijke en vrouwelijke planten. De bloei vindt plaats bij oudere exemplaren en onder een geschikt klimaat. De hangende pluimen van mannelijke bloemen zijn geurig en omgeven door witte schutbladeren. De vrouwelijke bloemen zijn gegroepeerd in kleine trosjes of hoofdjes met een groenachtige kleur. Na bestuiving maken de vrouwelijke bloemen plaats voor eetbare vruchten, die op peulen lijken. Op Réunion wordt het witte vruchtvlees in de nog groene vrucht, de "pimpin", na het koken gegeten.

De Vacoa heeft een unieke uitstraling die een mooie exotische touch geeft aan elke omgeving. Van mei tot september kunt u hem op het terras of balkon plaatsen, bijvoorbeeld samen met Phormiums, boomvarens of Cycaspalmen. Haal hem daarna binnen in een vorstvrije kas, een wintertuin of een lichte serre.