Gleditsia triacanthos Elegantissima - Valse christusdoorn

De Gleditsia triacanthos 'Elegantissima' is een doornloze variëteit van de Amerikaanse honingboom, bijzonder elegant door zijn grote, lichtgroene, glanzende bladeren die zacht en fijner van structuur zijn dan die van de soort. Het is een kleine, bladverliezende boom met een zuilvormige, goed vertakte groeiwijze die soms al vanaf de basis begint en zich op latere leeftijd geleidelijk verbreedt. Hij biedt een aangename schaduw. In de zomer verschijnen de zeer onopvallende, geurige, bijenvriendelijke bloeiwijzen, gevolgd door vruchten in lange, opvallende peulen met een roodbruine kleur, die mooi contrasteren met het goudgele herfstblad. Plant hem als solitair bij een terras of meng hem met andere bomen en struiken in een bonte, gemengde haag. 

De Gleditsia triacanthos is een boom uit de vlinderbloemenfamilie, verwant aan de johannesbroodboom, en is oorspronkelijk afkomstig uit het oosten en midden van de Verenigde Staten (van Nebraska via Pennsylvania tot Texas). Hij groeit snel, vooral op vochtige grond. Jonge exemplaren moeten beschermd worden tegen strenge vorst, maar een volwassen boom kan temperaturen ver onder de -15°C weerstaan. Eenmaal goed geworteld, kan de Amerikaanse honingboom goed tegen zomerdroogte. Hij verdraagt bijna alle grondsoorten, behalve te zure grond.

De Gleditsia triacanthos 'Elegantissima' is een tuinbouwselectie met als voordeel dat hij doornloos is en een zeer dicht, veerachtig blad draagt. Zijn brede zuilvorm, die naar de top toe luchtiger wordt, en zijn 'gordijnachtige' begroeiing maken hem tot een uitzonderlijke schaduwboom en een gewilde nestplaats voor vogels. Met een vrij langzame groei bereikt hij op volwassen leeftijd ongeveer 6 meter hoogte en 4 meter breedte. Het blad verschijnt laat, aan het einde van het voorjaar. De grote bladeren, intensief verdeeld in kleine blaadjes van 2 cm, zijn afwisselend geplaatst, even geveerd en meten tussen de 14 en 25 cm. De bladkleur, die verloopt van zeer lichtgroen in het voorjaar naar goudgeel in de herfst, gaat gepaard met een glanzende textuur die prachtig speelt met het licht, zelfs in transparantie. Vaak al vanaf de basis vertakt, heeft zijn stam een mooie donkere schors met diepe groeven, eerst roodbruin van kleur, later grijs wordend. Deze boom draagt aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen. De bloei in juni-juli is onopvallend, zeer aantrekkelijk voor bijen en licht geurend. Ze heeft de vorm van langwerpige trossen van 5-10 cm lang. De vrouwelijke bloemen ontwikkelen zich tot hangende, afgeplatte peulen in mahonie- tot bruintinten, 20 tot 40 cm lang, die in de winter blijven hangen. Het vruchtvlees is zoet en eetbaar. Deze boom heeft een diepe penwortel en vereist daarom ook een grond van goede diepte. 

Je kunt je afvragen waarom de doornloze Amerikaanse honingboom en zijn variëteiten niet vaker worden aangeplant in Nederland, waar in tuinen vaak alleen de albizia te zien is, die toch minder winterhard is en niet gemakkelijker te kweken. Waarschijnlijk vanwege zijn onopvallende bloei, die ruimschoots wordt gecompenseerd door de pracht van zijn blad. Kortom, het is een perfecte solitairboom voor een ruime tuin, geplant bij het terras of een rustplek, waar hij schaduw brengt zonder dat andere planten aan zijn voet kunnen groeien. Hij is ook geschikt voor aanplant in een border of gecombineerd met andere bomen en struiken in een gemengde haag. Zijn verrassende kleuren vangen het licht en vormen een echt alternatief om de eentonigheid van sommige bladstructuren te doorbreken, zoals die van seringen, boerenjasmijn en gele kornoelje, zodra de bloei voorbij is.

Als sierboom en nuttige plant heeft de Gleditsia hard, dicht, roodbruin hout dat lokaal wordt gebruikt voor het maken van palen, spoorbielzen, maar ook gewaardeerd wordt in de meubelmakerij. Het blad, rijk aan eiwitten, is uitstekend veevoer. Deze zeer aanpassingsbare boom gedijt weliswaar in rijke, vochtige of zelfs slecht gedraineerde grond, maar verdraagt, eenmaal goed gevestigd, ook droge, arme en kalkhoudende grond in de zomer.